Nhà thơ Trịnh Thanh Sơn

  • NamMV
  • Thứ Sáu - 01/02/2013 00:00
  • 2042 views


Tôi sinh ra từ Cọng rơm vàng
Từ bùn tối cánh đồng và ngọn sóng.
Từ những cơn gió mặn
Thổi rộng dài tít tắp những triền đê
Nơi tôi nằm râm mát bóng lùm tre
Bước chân trâu thậm thịch trưa hè
Tiếng gà ban mai đêm trăng chó sủa
Thành nước mắt thịt da và hơi thở...

 

Nhà thơ Trịnh Thanh Sơn

Nhà thơ Trịnh Thanh Sơn sinh năm 1948 tại Nga Sơn, Thanh Hóa. Ông qua đời vào ngày 17/9/2007 hưởng thọ 59 tuổi (1948 - 2007). Ông tốt nghiệp khoa Văn, Đại học Sư phạm Vinh năm 1969, sau đó tiếp tục theo học Đạo diễn điện ảnh tại Đại học Sân khấu Điện ảnh. Ông làm báo, viết truyện ngắn, viết phê bình văn học nhưng đắm đuối nhất với thơ ca. Tác phẩm nổi bật của Trịnh Thanh Sơn bao gồm: Cọng rơm vàng (thơ - 1993), Chuyện tình bên sông (tập truyện ngắn - 1994), Cúc Bách Nhật (tập truyện ngắn - 1996), Giậu cúc tần (thơ - 1996), Đoá tầm xuân (thơ - 1999), Giàn thiên lý (thơ - 2004), Đi dọc cánh đồng thơ (phê bình - 3 tập vào các năm 2002, 2006, 2007)… Gần đây nhất, tuyển tập Vàng gieo đáy nước của nhà thơ được ra mắt, tập hợp 127 thi phẩm xuất sắc của ông trong suốt hành trình 40 năm sáng tác.

Những năm cuối đời, sức khỏe nhà thơ giảm sút. Ông bị phát hiện ung thư thực quản. Trong tâm thế đối diện với cái chết được báo trước, nhà thơ không khỏi bàng hoàng nhưng vẫn giữ được sự lạc quan, khôi hài của một trái tim yêu đời và yêu sống. Không lâu trước ngày ra đi, ông viết bài thơ Trước cửa đài Hoàn Vũ với những dòng chữ xúc động:


Ngày mai tôi sẽ lên bàn mổ!
Thú thật với các bạn
Tôi hết sức bất ngờ
Để căn bệnh ung thư
đánh úp và quật đổ!
Tên thực quản-
đệ tử tin cậy của tôi -
người bạn bia rượu một đời -
đã ngang nhiên phản bội!
Cuộc đấu tay bo này
tôi đành lấm lưng trắng bụng
Cuộc đấu với những tế bào phản thùng này
tôi đành hai tay buông xuôi!

Nhà thơ Trịnh Thanh Sơn

Trong cuộc sống cá nhân, Trịnh Thanh Sơn sống hồn nhiên chân chất. Ông tự họa chân dung mình bằng thơ:


Tôi đã sống hồn nhiên như cỏ
Dẫu bao nhiêu giông tố nát thân mình
Để một mai về trong lòng đất
Hoá thân thành muôn đọt non xanh!

Theo nhà văn Xuân Cang thì nhà thơ Trịnh Thanh Sơn thuộc quẻ Đại Tráng, tượng quẻ là sấm ở trên trời. Nhà văn được quẻ này thì văn chương thuộc loại hành động, bao quát mạnh mẽ, dám nói mặt trái, tả cái không gian vang động hay hơn tả hoa lá tốt tươi. Đúng vậy! Trịnh Thanh Sơn là người hành động, không thích ở yên, làm gì cũng hăng hái, mạnh mẽ, có tiếng vang. Thái độ cử chỉ thường khảng khái, ồn ào. Như ông tự bạch:


Người ta khi chào đời
Ai cũng thò đầu trước
Còn mẹ sinh ra tôi
Hai chân vung lộn ngược.
Người ta khi chào đời
Ai cũng oe oe khóc
Còn mẹ sinh ra tôi
Cứ lặng im phăng phắc
Bà mụ phát vào đít
Tôi bỗng cười phá lên!
(Chân dung tự bạch)

Trịnh Thanh Sơn giao thiệp rộng, đa phương, đa sự. Từ lối sống, cách ăn ở, xử sự bao giờ cũng độc lập, quả quyết, dứt khoát, thường có ý kiến riêng không phụ thuộc vào ai. Đặc biệt có một trí nhớ tuyệt vời, thuộc rất nhiều thơ của những người mình thích. Luôn quan tâm, chăm chút đọc những tác phẩm mới xuất bản và viết giới thiệu.

Trịnh Thanh Sơn là người có sức mạnh bên trong, thể hiện tính cách thẳng thắn, cương trực, quả quyết và dứt khoát. Thơ văn của ông thường nghiêng về miêu tả khoảng không thiên nhiên, sức vang động, rạn rĩ, sự khởi động, sự kích thích sáng tạo, hình tượng bão giông, sấm chớp, mạnh mẽ quyết liệt, yêu nhiều hơn thương...


Nếu có thể một lần thôi cũng được
Em lặng im ta sẽ vượt qua rào
Nước lã gọi ta là đạo tặc
Còn rượu nồng bảo đó là tình yêu.
(Ngôi nhà ấy)

Tính cách của ông đã nói là làm đến cùng, không khoan nhượng, lùi bước. Luôn có những thái độ khác thường, ngay cả trong tình yêu:


Tiếc rằng anh chỉ có một cuộc đời
Nếu có hai anh còn yêu em nữa
Để yêu nhau một đời thôi chưa đủ
Một đời người chủ đủ một tình yêu.
(Chuyện cũ)

Thơ ông còn có những phát hiện bất ngờ, đột biến, gây ấn tượng rất mạnh:


Giá em đừng xinh tươi quá thế
Thì bình yên đến với anh rồi!
(Linh cảm)

Nhà thơ Hoàng Cầm đã sững sờ khi đọc bài thơ Biển vắng, bài thơ tả cái cô đơn ghê gớm của người trai đợi người tình trên biển, cái cô đơn sừng sững của vũ trụ lúc ấy thu nhỏ lại và có lẽ chỉ ở Trịnh Thanh Sơn:


Nắng tắt mà người không đến
Anh ngồi rót biển vào chai.

Nhưng trong cuộc sống đời thường thì ngược lại, Trịnh Thanh Sơn là người yếu đuối, đa sầu đa cảm, dễ xúc động bùi ngùi, không uỷ mị nhưng mau nước mắt.

Ông viết nhiều bài thơ về mẹ, bài nào cũng lắng đọng, xót xa, khắc khoải âu lo:


Một chiếc lá rời cành lòng cũng buồn ngơ ngác
Con chỉ nhặt cho mình cái đốm sáng hoàng hôn!
(Gửi mẹ)

Bài Mẹ và Thơ của ông được phổ thành ca khúc, ca sỹ Lan Anh hát, Đài tiếng nói Việt Nam thu đĩa CD, sáng nào ngủ dậy ông cũng mở rất to, cả nhà đều thuộc và hát theo:


Vùn vụt đêm ngày, năm tháng trôi đi
Lưng mẹ còng hơn lúc nào chẳng biết
Bao yêu thương mẹ dành con cháu hết
Cho riêng mình chỉ một miếng trầu thôi.
(Mẹ và Thơ)

Cuộc sống của Trịnh Thanh Sơn vô cùng cực khổ, gieo neo, từ quê hương Nga Sơn, Thanh Hoá lên công tác ở khu Gang thép Thái Nguyên. Nhờ văn chương được chuyển về Hà Nội. Đến nay đã có nhà cửa, gia đình yên ấm thì ông lại vĩnh viễn ra đi.

Trịnh Thanh Sơn không bao giờ quên lời ông ngoại từ lúc còn nhỏ, nên đã viết bài thơ Lời Tiên tri. Bài thơ kể rằng: Bà ngoại đưa tiền đi mua bánh đa để ông ngoại uống rượu. Khi đi mua gặp đám bạn rủ chơi đánh trận giả thế là đem chia hết bánh đa cho chúng. Khi về thấy ông bà đang đợi, cút rượu của ông đã vơi một nửa, Sơn mới sực nhớ trên tay không còn bánh đa. bà thở dài ngao ngán, còn ông mỉm cười lơ đãng bảo:


Cái số thằng Sơn mai này tất nghèo
Cẩu thả với tiền đời sẽ gieo neo.
Chẳng ngờ:
Lời ông Ngoại thành lời tiên tri
Quá nửa đời người tay tôi sạch bách
Giá như ngày ấy mua xong bánh đa
Tôi ôm khư khư chạy tuốt về nhà!

Có thể nói Trịnh Thanh Sơn là người có công tìm tòi, phát hiện những cây bút trẻ. Mỗi bài viết của Trịnh Thanh Sơn không chỉ mang tính chất giới thiệu, động viên khuyến khích người sáng tác mà còn là một sự khẳng định, một bài học quí giá giúp họ trưởng thành phát triển trên con đường sáng tạo đầy cam go, nghiệt ngã.

Ai cũng biết đến một Trịnh Thanh Sơn động nhiều hơn Tĩnh. Dáng vẻ bên ngoài lạnh lùng, nhưng bên trong rực lửa.

Ngay nỗi niềm chìm lặng, sâu thẳm nhất nơi đáy lòng, đó là khi người bà của mình không may bị quy thành phần trong cải cách ruộng đất, ông vẫn viết những câu thơ đọc lên vừa bật cười, vừa bật khóc.


Anh hàng xóm răng đen mắt toét
Rủ tôi đi đả đảo bà tôi!

Nhưng, có lẽ ít ai biết rằng: Trịnh Thanh Sơn cô đơn trong cả nỗi buồn:


Ta như gã ăn mày hậu đậu
Có rá buồn đem đổ ở cầu ao.

Những tin khác

Bình luận (0)

Chưa có bình luận!

Vui lòng Đăng nhập để gửi ý kiến của bạn!